ຜົນການສືບສວນ-ສອບສວນສາເຫດຄູກັນນ້ຳ. ຂອງໂຄງການໄຟຟ້າເຊປຽນ-ເຊນ້ຳນ້ອຍແຕກພັງ


...

29.05.2019 10:03     

   ວັນທີ 28 ພຶດສະພານີ້ ທີ່ຫ້ອງວ່າການສຳນັກງານນາ ຍົກລັດຖະມົນຕີ, ທ່ານ ສິງເພັດ ບຸນສະຫວັດທິພັນ ຮອງປະ ທານອົງການກວດກາລັດຖະບານ ທັງເປັນຮອງປະທານຄະນະຮັບຜິດຊອບສືບສວນ - ສອບສວນຕາມຂໍ້ຕົກລົງເລກທີ 54/ນຍ ໄດ້ອອກມາແຈ້ງຜົນການກວດກາຫາສາເຫດການແຕກພັງ ຂອງຄູກັນນ້ຳ D ທີ່ຄະນະຊ່ຽວຊານເອກະລາດໄດ້ສະຫຼຸບໃນບົດລາຍງານສຸດທ້າຍວ່າ:
ໃນວັນທີ 8 ສິງຫາ 2018 ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງຄະນະຮັບຜິດຊອບສືບສວນ- ສອບສວນສາເຫດຄູກັນນຳ້ D ຂອງເຂື່ອນເຊປຽນ-ເຊນຳ້ ນ້ອຍແຕກພັງ (ຫຼືເອີ້ນວ່າຄະນະສືບ ສວນ - ສອບສວນແຫ່ງຊາດ) ພາຍໃຕ້ການເປັນປະທານຂອງທ່ານ ຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ປະທານອົງການກວດກາລັດ ຖະບານ ເພື່ອດຳເນີນການກວດ ກາຫາສາເຫດການແຕກພັງ ຂອງຄູກັນນ້ຳ D ຂອງເຂື່ອນເຊປຽນ-ເຊນ້ຳນ້ອຍ ເພື່ອລາຍງານຕໍ່ລັດຖະບານ, ປະຊາຊົນລາວ, ສາກົນ ແລະ ຜູ້ມີສ່ວນຮ່ວມອື່ນໆ ຮັບຊາບກ່ຽວກັບສາ ເຫດການແຕກພັງຂອງຄູກັນນຳ້ດັ່ງກ່າວ.
ເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ການສືບສວນ - ສອບສວນຫາສາເຫດ ຂອງການແຕກພັງຂອງຄູກັນນ້ຳ D ດຳເນີນໄປຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ສອດຄ່ອງກັບລະບຽບການ, ສະພາບການຄວາມເປັນຈິງ, ມີຄວາມໂປ່ງໃສ ແລະ ເຊື່ອຖືໄດ້, ລັດ ຖະບານໄດ້ມອບໃຫ້ຄະນະສືບ ສວນ- ສອບສວນແຫ່ງຊາດ ແຕ່ງຕັ້ງ ແລະ ມອບສິດເຕັມສ່ວນໃຫ້ຊ່ຽວຊານເອກະລາດ (The Independent Expert Panel, "IEP") ທີ່ມີຊື່ສຽງໃນເວທີສາກົນ ເປັນຜູ້ດຳເນີນການສືບສວນຫາສາເຫດ ໄປຄຽງຄູ່ກັບການດຳເນີນງານຂອງຄະນະສືບສວນ - ສອບສວນແຫ່ງຊາດ.
ຄະນະຊ່ຽວຊານເອກະ ລາດ (IEP) ປະກອບດ້ວຍ Anton J.Schleiss ຈາກປະເທດສະວິດ ປະທານກິຕິມະສັກ ອົງການເຂື່ອນໃຫຍ່ສາກົນ (ICOLD); ທ່ານ Ahmet F.Chraibi ຈາກປະເທດມາຣົກ ອະດີດຮອງປະທານ ICOLD ແລະ ທ່ານ Jean -Pierre Tournier ຈາກປະເທດການາດາ ຮອງປະທານ ICOLD. ພ້ອມນີ້ລັດຖະບານຍັງໄດ້ເຊີນຫຼາຍພາກສ່ວນຂອງຕ່າງປະເທດເຂົ້າຮ່ວມເປັນຜູ້ສັງເກດການ ໃນຂະບວນການສືບສວນ - ສອບສວນ ເພື່ອຊອກຫາສາເຫດຄູກັນນ້ຳ D ແຕກພັງດັ່ງກ່າວ. ໃນຂະນະດຽວກັນລັດຖະບານລາວເຂົ້າໃຈວ່າ ບໍລິສັດເກົາຫຼີທີ່ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການພັດທະນາໂຄງການກໍໄດ້ດຳເນີນການສືບຫາສາເຫດການແຕກພັງເຊັ່ນກັນ.
ຄະນະຊ່ຽວຊານເອກະລາດ ໄດ້ສຶກສາສາເຫດການແຕກພັງ ໂດຍອີງໃສ່ການສຶກສາຄົ້ນຄວ້າຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ຮັບຈາກພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ, ອີງໃສ່ການສັງເກດການ ໃນເວລາລົງກວດພາກສະໜາມນັບຕັ້ງແຕ່ ເດືອນສິງຫາ 2018 ເປັນຕົ້ນມາ ພ້ອມທັງຜົນຂອງການສໍາຫຼວດທາງທໍລະນີເຕັກນິກທີ່ຄະນະຊ່ຽວຊານເອກະລາດ ໄດ້ແນະນຳໃຫ້ສຳຫຼວດຄືນ ພາຍຫຼັງການແຕກພັງ ຂອງເຂື່ອນກັນນ້ຳ D ແລະ ໄດ້ສົ່ງບົດລາຍງານສຸດທ້າຍສະບັບລົງວັນທີ 20 ມີນາ 2019 ກ່ຽວກັບຜົນການສືບສວນຫາສາເຫດການແຕກພັງຂອງຄູກັນນ້ຳ D ຂອງໂຄງການເຂື່ອນໄຟຟ້າເຊປຽນ - ເຊນ້ຳນ້ອຍ ໃຫ້ຄະນະສືບສວນ - ສອບສວນແຫ່ງຊາດ.
ດັ່ງນັ້ນ, ຄະນະສືບສວນ - ສອບສວນແຫ່ງຊາດ ຈຶ່ງຂໍແຈ້ງຜົນການກວດກາຫາສາເຫດການແຕກພັງຂອງຄູກັນນ້ຳ D ທີ່ຄະນະຊ່ຽວຊານເອກະລາດ ໄດ້ສະຫຼຸບໃນບົດລາຍງານສຸດທ້າຍຂອງຕົນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
ການແຕກພັງຂອງຄູກັນນ້ຳ D ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນວັນທີ 23 ກໍລະກົດ 2018 ຊຶ່ງຢູ່ໃນໄລຍະເກັບກັກນ້ຳເຂົ້າອ່າງ. ເຖິງແມ່ນວ່າມີຝົນຕົກຕິດຕໍ່ກັນຫຼາຍວັນກ່ອນມື້ຄູກັນນ້ຳແຕກພັງກໍຕາມ ແຕ່ໃນເວລາການແຕກພັງໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນນັ້ນ ລະດັບນ້ຳໃນອ່າງເກັບນ້ຳ ຍັງຕ່ຳກວ່າລະດັບສັນເຂື່ອນຫຼາຍ, ສະນັ້ນ ບໍ່ສາມາດເອີ້ນເຫດການແຕກພັງຄັ້ງນີ້ວ່າ ເປັນເຫດສຸດວິໄສ (Force Majeure) ຕາມທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນສັນຍາສຳປະທານ.
ຄະນະຊ່ຽວຊານເອກະ ລາດ ກວດພົບວ່າ ສາເຫດຕົ້ນຕໍຂອງການແຕກພັງ ແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມສາມາດ ໃນການຊຶມນ້ຳສູງຂອງຮາກຖານຂອງເຂື່ອນກັນນ້ຳປະກອບກັບຊັ້ນດິນທີ່ສາມາດຖືກກັດເຊາະໄດ້ງ່າຍ ໂດຍສະເພາະ ການປະກົດມີຮູທໍ່ນ້ອຍໆ ທີ່ມີການເຊື່ອມຕໍ່ຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນ ໃນຊັ້ນດິນ. ໄປພ້ອມກັບການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງລະດັບນ້ຳໃນໄລຍະການເກັບກັກນ້ຳໃນອ່າງ, ກະແສການຊຶມຂອງນ້ຳຕາມເສັ້ນທາງໄຫຼຂອງນ້ຳຕາມທາງນອນກໍເລີ່ມຂຶ້ນໃນຮາກຖານ ບວກກັບຄວາມສາມາດໃນການຊຶມນ້ຳສູງຂອງດິນ. ປະກົດການນີ້ ໄດ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ມີການກັດເຊາະພາຍໃນຮາກຖານ ແລະ ເຮັດໃຫ້ດິນລາເຕຣິດ (Laterite) ອ່ອນໂຕລົງ. ເມື່ອການກັດເຊາະ ແລະ ການອ່ອນໂຕຂອງຮາກຖານ ເຖິງຂັ້ນໃດໜຶ່ງ, ຄວາມສະຖຽນລະພາບຂອງເຂື່ອນບໍ່ສາມາດຮັບປະກັນໄດ້ອີກຕໍ່ໄປ ແລະ ການເລື່ອນຖະໄຫຼເລິກແບບໝູນ (Deep rotational sliding) ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນ ທີ່ບ່ອນສູງສຸດຂອງເຂື່ອນກັນນ້ຳ; ໃນທີ່ສຸດ ກໍນຳໄປສູ່ການແຕກພັງ ທັງໝົດຂອງຄູກັນນ້ຳ D ແລະ ຊັ້ນຮາກຖານ ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ມວນນ້ຳມະຫາສານ (ທີ່ມີຄວາມສາມາດທຳລາຍສູງ ແລະ ບໍ່ສາມາດຄວບຄຸມໄດ້) ໄດ້ໄຫຼອອກຈາກອ່າງເກັບນ້ຳ, ຮາກຖານຂອງຄູກັນນ້ຳ D ແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງກັບການແຕກພັງໃນຄັ້ງນີ້.
(ຮູບ-ຂ່າວ:ສຸກສະຫວັນ)